5 DẤU HIỆU ĐỘNG CƠ BỊ QUÁ NHIỆT – NGUYÊN NHÂN, HẬU QUẢ VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

5 DẤU HIỆU ĐỘNG CƠ BỊ QUÁ NHIỆT – NGUYÊN NHÂN, HẬU QUẢ VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

Trong vận hành công nghiệp, động cơ điện là “trái tim” của hầu hết hệ thống sản xuất: từ bơm, quạt, băng tải đến máy nén, máy khuấy. Tuy nhiên, rất nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện sự cố khi động cơ điện bị nóng bất thường, thậm chí cháy motor, gây dừng máy đột ngột và thiệt hại lớn về chi phí.

Thực tế, động cơ bị quá nhiệt không phải hiện tượng xảy ra đột ngột, mà là hệ quả tích lũy của nhiều yếu tố: tải, điện, cơ khí, thông gió và môi trường vận hành. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp doanh nghiệp chủ động bảo trì, giảm tiêu hao điện năng và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

I. Quá nhiệt động cơ điện là gì?

Động cơ bị quá nhiệt là trạng thái nhiệt độ động cơ vượt quá giới hạn cho phép của cấp cách điện (Class B, F, H…). Khi đó, lớp cách điện cuộn dây bị lão hóa nhanh, bạc đạn xuống cấp, hiệu suất giảm và nguy cơ cháy motor tăng cao.

Đáng lưu ý, nhiều trường hợp motor vẫn chạy được nhưng âm thầm hao điện, rung lắc và nóng dần theo thời gian – đây chính là “vùng nguy hiểm” mà người vận hành thường bỏ qua.

II. 5 dấu hiệu cảnh báo động cơ bị quá nhiệt

1. Nhiệt độ thân motor tăng nhanh và không ổn định

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất của động cơ điện nóng bất thường. Nhiệt độ thân motor tăng cao bất thường, đặc biệt khi tải chưa tăng tương ứng.

Nguyên nhân thường gặp:

• Motor làm việc quá tải trong thời gian dài
• Cơ cấu truyền động bị kẹt hoặc ma sát lớn
• Không gian lắp đặt kín, cản trở tản nhiệt
• Sai lệch trong thiết kế hoặc lắp đặt ban đầu

Nếu không xử lý sớm, nhiệt tích tụ sẽ phá hủy cách điện cuộn dây.

2. Dòng điện vận hành tăng cao bất thường

Khi đo dòng điện thấy cao hơn dòng định mức, đó là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Dòng điện tăng đồng nghĩa với tổn hao đồng tăng, sinh nhiệt trực tiếp trong cuộn dây.

Nguyên nhân:

• Motor bị quá tải
• Lệch pha, mất pha
• Điện áp không ổn định
• Hiệu suất động cơ suy giảm theo thời gian

Đây cũng là lý do giải thích vì sao motor dùng một thời gian thì hao điện, dù công suất tải không thay đổi.

3. Quạt làm mát vẫn chạy nhưng hiệu quả kém

Động cơ bị quá nhiệt nhiều trường hợp quạt vẫn quay nhưng motor vẫn nóng. Nguyên nhân không nằm ở động cơ chính mà ở hệ thống thông gió.

Các vấn đề thường gặp:

• Cánh quạt mòn, gãy hoặc biến dạng
• Bụi bẩn bám dày lâu ngày
• Motor đặt trong môi trường kín, nhiệt độ xung quanh cao
• Hướng gió bị cản trở

Khi khả năng tản nhiệt giảm, nhiệt độ động cơ tăng nhanh dù tải không lớn.

4. Rung động và tiếng ồn tăng khi vận hành

Rung động không chỉ gây ồn mà còn làm phát sinh nhiệt theo cấp số nhân. Ma sát tăng ở bạc đạn và trục là nguyên nhân chính khiến động cơ nóng lên nhanh chóng.

Nguyên nhân cơ khí thường gặp:

• Bạc đạn mòn hoặc thiếu bôi trơn
• Trục motor lệch tâm
• Khớp nối sai đồng tâm
• Mất cân bằng động

Nếu để kéo dài, rung động sẽ phá hủy cả motor lẫn thiết bị truyền động.

5. Mùi khét cách điện hoặc bảo vệ nhiệt tác động

Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất. Khi xuất hiện mùi khét hoặc relay nhiệt nhảy liên tục, nghĩa là lớp cách điện cuộn dây đã vượt ngưỡng chịu nhiệt.

Ở giai đoạn này:

• Motor có nguy cơ cháy rất cao
• Chi phí sửa chữa tăng mạnh
• Có thể gây dừng máy đột ngột, ảnh hưởng toàn bộ dây chuyền

Cần ngừng vận hành và kiểm tra ngay lập tức.

Tất cả các yếu tố này đều dẫn đến động cơ điện bị nóng và tiêu thụ điện năng nhiều hơn so với ban đầu.

III. Giải pháp phòng ngừa động cơ bị quá nhiệt và khuyến nghị kỹ thuật

Động cơ điện dùng lâu bị hao điện do hiệu suất suy giảm. Nguyên nhân chính là lão hóa cuộn dây, ma sát cơ khí tăng, thông gió kém và điều kiện điện không ổn định. Các yếu tố này khiến motor phải tiêu thụ nhiều điện hơn để duy trì cùng mức công suất, đồng thời làm động cơ điện bị nóng và nhanh hư hỏng.

Để hạn chế quá nhiệt và hao điện, doanh nghiệp nên:

• Kiểm tra định kỳ nhiệt độ, dòng điện và độ rung
• Vệ sinh hệ thống làm mát, quạt gió
• Đảm bảo motor làm việc đúng tải thiết kế
• Kiểm tra cân bằng đồng tâm trục – khớp nối
• Bảo trì bạc đạn đúng chu kỳ

Việc bảo trì chủ động giúp giảm rủi ro dừng máy, tiết kiệm chi phí điện và kéo dài tuổi thọ động cơ.

IV. Nam Phát – Luôn chủ động kiểm tra & bảo trì động cơ điện chuyên nghiệp

Khi phát hiện động cơ điện bị nóng, rung bất thường hoặc hao điện, doanh nghiệp không nên chờ đến khi xảy ra sự cố. Nam Phát cung cấp dịch vụ:

• Kiểm tra tình trạng động cơ điện
• Đánh giá nguyên nhân quá nhiệt
• Tư vấn giải pháp sửa chữa – bảo trì – tối ưu vận hành

Chủ động kiểm soát động cơ điện chính là cách bảo vệ dây chuyền sản xuất và hiệu quả kinh doanh lâu dài.

Động cơ bị quá nhiệt và hao điện là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang vận hành kém hiệu quả và tiềm ẩn rủi ro hư hỏng. Khi lựa chọn motor từ Nam Phát, khách hàng không chỉ nhận được thiết bị phù hợp nhu cầu vận hành mà còn được đồng hành bởi dịch vụ kiểm tra, tư vấn và bảo trì kỹ thuật đi kèm, giúp động cơ hoạt động ổn định, tiết kiệm điện và kéo dài tuổi thọ trong suốt quá trình sử dụng.

———————————-

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI & DỊCH VỤ KỸ THUẬT NAM PHÁT

Địa chỉ:

Trụ sở: 02B Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM

VP Hà Nội: Biệt thự số A03-L05 phân khu A, An Vượng Villa, Khu đô thị mới Dương Nội, Phường Dương Nội, Hà Nội

Nhà máy: Lô 400, Đường số 13, KCN AMATA – Biên Hòa, P. Long Bình, Đồng Nai

Hotline: 19000 68648 hoặc 0977 48 9090 (Zalo)

Email: info@npegroup.net

Website: www.npegroup.net